Sıkça Sorulan Sorular

Evrim Ağacı nedir, kimdir?

2010 yılında ODTÜ’de bir öğrenci grubu olarak kurulan Evrim Ağacı, 2020 yılında Türkiye’deki bilim algısını ve bilim okuryazarlığını geliştirmeyi hedefleyen, popüler ve akademik bilim alanlarında çalışmalar yürüten bir sosyal girişim olarak yoluna devam etmektedir. Şu anda Türkiye’nin en çok ziyaret edilen popüler bilim sitelerinden birisidir.

Evrim Ağacı’nın internet sitesine buradan erişebilirsiniz.

Evrim Ağacı’nın ana amaçlarından birisi, akademi ile halk arasında bir arayüz olabilmek ve bir yandan modern bilimi halka anlaşılır bir dilde ulaştırırken, diğer yandan halkın bilime yönelik taleplerini akademisyenlere aktarabilmek amacıyla bir köprü olabilmektir. Bu nedenle Evrim Ağacı, akademik bilim ile popüler bilimin kesiştiği noktada hareket etmektedir.

Evrim Ağacı bugüne kadar binlerce popüler bilim makalesi, 3 popüler bilim kitabı, yüzlerce popüler bilim videosu üretmiş, çok sayıda önemli metni dilimize kazandırmış, çok sayıda etkinlik düzenlemiş ve düzenlenen etkinliklere katkı sağlamıştır. Şimdi, bu çalışmalarımıza devam ederken, bir yandan da bilimseverlerin ve bilim insanlarının ihtiyaçlarına cevap olacak bir platform olarak gelişmeyi sürdürmektedir.

Örneğin COVID-19 salgını başlangıcında henüz pandemi ve hatta epidemi bile ilan edilmemişken hastalık ve gidişatı hakkında bilgi vermeye başlamış, durumu yakından takip etmiştik. Sonrasında bu süreçteki deneyimimizden yola çıkarak ürettiğimiz COVID-19 Raporu sayfamız, Türkiye’de birçok kişinin hastalıkla ilgili haberleri almak, ürettiğimiz grafikleri kullanarak hastalıkla ilgili kendi çevrelerine ve katıldıkları TV/radyo/internet programlarında bilgi vermek için başvurdukları bir referans haline gelmiştir.

Hiçbir devlet, diğer şirket veya tekil fonlayıcı kişi ile bağı olmayan ve büyük maddi fonlarla desteklenmeyen Evrim Ağacı, kitle fonlama yöntemiyle, Evrim Ağacı’nın çalışmalarını zaten bilen, yıllardır takip ve takdir eden ve bu çalışmalara destek olmak isteyen kişilerin maddi yardımlarıyla yayın hayatını sürdürmektedir.

COVID-19 ve SARS-CoV-2 nedir?

Yeni koronavirüs hastalığı (COVID-19), SARS-CoV-2 isimli bir virüs sebebiyle geçirilen bir hastalıktır. Nisan 2020 itibariyle bu hastalık, küresel bir salgın (pandemi) şeklinde, tüm Dünya’da ve dolayısıyla Türkiye’de yayılmayı sürdürmektedir.

Konuyla ilgili daha fazla bilgi almak ve gelişmeleri takip etmek için T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan COVID-19 bilgi sayfasına uğrayabilirsiniz.

Ek bilgiler için Evrim Ağacı’nın COVID-19 raporuna gidebilirsiniz.

Belirtim.com sitesinin ve bu araştırmanın amacı nedir?

Şu andaki bilimsel veriler ışığında, COVID-19 testi yaptırmayan ya da hastalığı hafif/orta şiddetteki semptomlarla evde geçiren birçok birey olduğu düşünülmektedir. Bir ülkenin nüfusunu oluşturan her bir birey, düzenli olarak test edilmediği sürece, COVID-19 hastalığının o ülke içinde gerçekten ne kadar yaygın olduğunu tespit etmek mümkün değildir.

Dahası, hastalığın tüm semptomları ve semptom-öncesi dönemdeki gelişimi, tedavi sonrası gidişatı gibi detaylar da henüz tam olarak bilinmemektedir. Örneğin enfeksiyonun seyri içinde hangi semptomların hangi noktada başladığı gibi detaylar halen aydınlatılmaya çalışılmaktadır.

Buna ek olarak salgının nüfus içinde nasıl kümelendiği, risk faktörleri, aile fertleri ve hanehalkı içindeki geçişi, virüse yakalanma riskinin daha yüksek ve daha düşük olduğu yerler gibi detaylar tam olarak aydınlatılmış değildir.

Bu araştırmanın amacı, bu soru işaretlerine yönelik olarak toplanan verilerin akademik analizi sayesinde Türkiye’de COVID-19 hastalığının yayılımına, semptomlarına, dinamiklerine ve niteliklerine dair daha net bir fikir elde edebilmektir.

Belirtim.com sitesini kullanarak ve sağlık durumunuza dair verileri bizlerle paylaşarak, Türkiye’deki ve Dünya’daki bilim insanlarının COVID-19 hastalığını daha iyi tanımasını ve Türkiye Cumhuriyeti sınırları içindeki durumunu daha yakından takip etmesini mümkün kılacaksınız.

Bu siteyi kullanarak semptomlarım ve hastalıklarım hakkında bilgi alabilir miyim?

Hayır. Bu site akademisyenlere ve bilim insanlarına yardım etmenizi sağlamaktadır; ancak amacımız size herhangi bir tıbbi tavsiyede bulunmak değildir. Bu sitede size COVID-19 hastalığına veya genel sağlık durumunuza yönelik herhangi bir tıbbi bilgi veya tavsiye verilmeyecektir.

Eğer tıbbi tavsiye ihtiyacı duyuyorsanız, T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan COVID-19 bilgi sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Hangi verilerim toplanıyor?

Hangi verilerinizin toplanacağı, siteye giriş yaparken size sunulan “E-posta ile Devam Et” ve “Anonim Olarak Devam Et” seçeneklerinden hangisini seçtiğinize bağlı olarak belirlenmektedir.

Anonim olarak devam etmeyi tercih ettiğiniz durumlarda internet IP adresiniz, kullandığınız cihaza ait temel bilgiler, size ve bilgilerini girmeyi tercih ettiğiniz hanehalkınıza ait cinsiyet, yaş, sağlık durumu, çeşitli alışkanlıklar gibi veriler, sorduğumuz sorular çerçevesinde toplanacaktır. Soruların hiçbirini cevaplamanız zorunlu değildir ve istediğiniz soruyu boş bırakıp geçebilirsiniz.

E-posta adresiniz ile kayıt olursanız, anonim olarak devam etmeniz halinde toplanacak verilere ek olarak e-posta adresiniz ve belirlediğiniz şifre, hashlenmiş (kriptografik olarak karıştırılmış) bir şekilde depolanacaktır. E-posta ve şifreniz ile yeniden giriş yapıp, verdiğiniz bilgileri güncellemeniz mümkün olacaktır.

E-posta ile devam etmenin amacı nedir?

E-posta ile giriş yapmak, sadece kullanım kolaylığı sağlamak amacıyla geliştirilmiş bir çözümdür.

E-posta ve şifreniz ile yeniden giriş yapıp, verdiğiniz bilgileri güncellemeniz mümkün olacaktır. Bu sayede farklı cihazlardan da veri güncellemesi yapabileceksiniz. Örneğin ilk kaydınızı mobil cihazınızda olsanız da, masaüstü bilgisayarnızdan e-posta ve şifrenizle Belirtim.com’a giriş yapıp veri güncellemesi yapabilirsiniz.

Benzer şekilde, şifrenizi unutmanız halinde e-posta adresinizi kullanarak şifrenizi sıfırlamanız mümkün olacaktır.

E-postanız herhangi bir diğer amaçla kullanılmayacak, size Belirtim.com üzerinden herhangi pazarlama e-postası gönderilmeyecek, e-posta adresleriniz satılmayacak veya dağıtılmayacaktır. Araştırma sonunda e-posta adresleriniz yok edilecek ve verilerinizle ilişkilendirilemeyecektir.

Tamamen anonim kalmak istersem ne yapmalıyım?

Belirtim.com üzerinde geçirdiğiniz süre ve araştırma kapsamında anonimlik düzeyinizi siz belirleyebilmektesiniz. Biz, her aşamada size açık bir şekilde bilgi vermekteyiz.

Öncelikle, internetteki faaliyetlerde %100 anonimliğin mümkün olmadığı vurgulanmalıdır; ancak alacağınız önlemlerle anonimlik seviyenizi arttırabilirsiniz. Bunlara yönelik Belirtim.com çerçevesinde yapabileceklerinizi şöyle sıralayabiliriz:

  1. Siteye ilk girişte “Anonim Olarak Devam Et” tuşuna tıklayın. Böylece e-posta ve şifre oluşturmanız gerekmeyecektir.
  2. “Kullanıcı Bilgisi ve Cihaz İzinleri” kısmında sizden ek olarak istenecek olan konum iznini reddedin. Böylece cihaz konum bilginiz toplanmayacaktır.
  3. Soruları yanıtlandırırken cevaplarını paylaşmak istemediğiniz sorularda hiçbir seçeneği işaretlemeden “Devam Et” tuşuna basınız. Böylece o soruyu boş bırakabilirsiniz.

Tüm bunlara rağmen, internetin çalışma prensiplerinden ötürü IP adresiniz erişilebilirdir. Bunu gizlemek isterseniz, Belirtim.com’dan bağımsız olarak (internet genelinde) proxy servisi kullanmanız gerekmektedir. Bunlar, genel olarak “Virtual Private Network” ya da kısaca “VPN” olarak bilinen servislerdir. Bunlar, genellikle 3. parti siteler tarafından sağlanmaktadır ve bunları kullanmayı seçebilirsiniz. Benzer şekilde, Tor gibi VPN hizmetleri hazır paket halinde gelen tarayıcılar kullanmayı seçebilirsiniz.

Kişisel veri nedir?

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında kişisel veri, 2 aşamada tanımlanmaktadır:

  1. Gerçek kişiye ait olmalıdır. Yani bir şirketin ticaret ismi kişisel veri değildir; ancak bireyin ismi kişisel veridir.
  2. Kişiyi belirli veya belirlenebilir kılmalıdır. Yani kişinin doğrudan kimliğini gösterebilmeli (“belirli kılmak”) veya o kişinin kimliğini göstermese bile diğer ek verilerle ilişkilendirilmesi sonucu kişini belirlenmesini sağlamalıdır (“belirlenebilir kılmak”).

Genel olarak kişinin adı, soyadı, doğum tarihi, doğum yeri, telefon numarası, motorlu taşıt plakası, sosyal güvenlik numarası, pasaport numarası, özgeçmiş, resim, görüntü ve ses kayıtları, parmak izleri, e-posta adresleri, hobiler, tercihler, etkileşimde bulunulan kişiler, grup üyelikleri, aile bilgileri, sağlık bilgileri gibi veriler kişisel veri olarak kabul edilmektedir.

Kanunda hangi bilgilerin kişisel veri olarak kabul edileceğine ilişkin sınırlı sayım yoluna gidilmediğinden, kapsamının genişletilmesi mümkündür. Önemli olan verinin kişi ile ilişkilendiriliyor olması ya da onu tanımlayabilmesidir.

Bu araştırmada, kişisel olarak tespit edilebilir verilerim nelerdir?

Bu araştırmada toplayacağımız veriler, sizin vermeyi açık rızanızla kabul ettiğiniz ve sonrasında da tekil sorularda vermeyi seçtiğiniz veriler olacaktır. Şu kural, bu araştırmadaki her bir soru için geçerli: Size soruların hiçbirine yanıt vermek zorunda değilsiniz. İstediğiniz soruyu boş bırakabilirsiniz.

Bu araştırmada e-posta adresiniz ve akademik çalışmalardan doğan gerekçelerle COVID-19 ile ilişkili olabileceği düşünülen sağlık ve demografi bilgileriniz toplanacaktır. Araştırmanın çeşitli kısımlarında COVID-19 ile ilişkili olabilecek semptomlarınızın bulunup bulunmadığı, cinsiyetiniz, kanser ve akciğer hastalıkları gibi altta yatan sebepleriniz olup olmadığı, sosyoekonomik durumunuza dair çok genel bir çerçeve elde edebilmek için gelir düzeyi aralığınız gibi sorular sorulacaktır.

Araştırma sırasında cihazınızın konumu, ayrı bir izinle sizden istenecektir. Konum bilginizi vermek zorunda değilsiniz ve izin vermeden devam edebilirsiniz.

Bu araştırmada sizden isim, soyisim, kimlik bilgileri, vb. istenmeyecektir. Araştırmada tam doğum tarihiniz istenmeyecek; sadece doğum yılınız istenecektir.

Tekrar etmek gerekirse: Size soruların hiçbirine yanıt vermek zorunda değilsiniz. İstediğiniz soruyu boş bırakabilirsiniz. Ayrıca cevap verdiğiniz soruları da sonradan bize [email protected] adresinden ulaşarak yok etme hakkına sahipsiniz.

Bu araştırmada hangi verilerin toplanacağına nasıl karar verildi?

Gerek araştırmada yer alan akademisyenler, gerekse de Evrim Ağacı olarak COVID-19 salgınını 1 Ocak 2020’den beri yakından takip etmekteyiz. Bu süreçte yayınlanan akademik çalışmaları okumakta, bunlara dair içerikler üretmekte ve halkı bilgilendirmekteyiz. Birkaç aylık bir süre yeni bir virüsü tanımak için yeterli olmasa da, Ocak ayına kıyasla SARS-CoV-2 virüsüne ve sebep olduğu COVID-19 hastalığına dair çok fazla bilgi edinme imkanımız oldu.

Bu bilgilerin başında çeşitli biyolojik (cinsiyet ve yaş gibi) ve tıbbi sebeplerin (diyabet ve tansiyon gibi) hastalığın ciddiyetini artırabileceği fikri geliyor. Buna ek olarak, orijinal semptomlara (ateş ve öksürük gibi) ve potansiyel diğer semptomlara (koku kaybı gibi) yönelik çok sayıda akademik makale yayınlandı. Dahası, çeşitli sosyoekonomik katmanların bu hastalıktan daha fazla etkilendiğine yönelik bulgulara rastlandı.

Tüm bu bilgiler ışığında, COVID-19 hastalığı ile ilişkili olabilecek tüm faktörleri salgının gelişimi ve ilerleyişi süresince takip edebilmek adına, en etkili şekillerde sormayı hedefledik.

Diğer ülkelerde bu çalışmaların emsalleri var mı?

Evet! Hatta bu araştırmada yer alan akademisyenler de bu araştırma haricinde benzer diğer araştırmalarda da yer almaktalar. Bunlara birkaç örnek olarak St. Andrews Üniversitesi’nin yürüttüğü C19Track projesi, King’s College Üniversitesi’nin yürüttüğü COVID Symptom Tracker araştırması. Harvard Üniversitesi’nin yürüttüğü Coronavirus Survey araştırması verilebilir.

Bu tarz araştırmalardan elde edilen verilerin coğrafi konuma bağlı olarak görselleştirilmesine yönelik bir örneği King’s College Üniversitesi’nin yürüttüğü araştırmanın veri görselleştirme sayfasından görebilirsiniz.

Konum izni neden isteniyor?

Bir ülkenin nüfusunu oluşturan her bir birey, düzenli olarak test edilmediği sürece, COVID-19 hastalığının o ülke içinde gerçekten ne kadar yaygın olduğunu tespit etmek mümkün değildir. Salgının Türkiye’deki yayılımını ve kümelenme örüntülerini tespit edebilmemiz için, verilerin konum ile ilişkilendirilmesi gerekmektedir.

Bu tarz araştırmalardan elde edilen verilerin coğrafi konuma bağlı olarak görselleştirilmesine yönelik bir örneği King’s College Üniversitesi’nin yürüttüğü araştırmanın veri görselleştirme sayfasından görebilirsiniz.

Eğer araştırmanın bu incelemesine yardımcı olmak isterseniz, araştırma sırasında cihazınızın konumu, ayrı bir izinle sizden istenecektir. Konum bilginizi vermek zorunda değilsiniz ve izin vermeden devam edebilirsiniz.

Anket sorularından birisi, sizden konum bilgisi izninizden bağımsız olarak yaşadığınız şehri soracaktır. Eğer cihaz konumunuzu vermek istemez; şehir düzeyinde bilgi vermek isterseniz, konum iznini reddedebilir ve şehir sorusunu yanıtlandırabilirsiniz.

Verilerime kimler erişebiliyor?

Araştırma boyunca girilen verilere sadece Evrim Ağacı ekibinin yönetim kadrosu erişebilmektedir. Verilerin toplanması tamamlandıktan sonra, tüm veriler anonimize edilecek ve tekil kişilerle ilişkilendirilemeyecek hale getirilecektir. Bu noktadan sonra verilerinize St. Andrews Üniversitesi’nden akademisyenler erişebilecektir.

Söz konusu anonim veri seti, diğer bilim insanlarınca da araştırılmak üzere kullanılabilecektir. Verileriniz, hiçbir aşamada ticari amaçlarla satılmayacak veya akademik araştırma amacı haricinde ücretsiz olarak dağıtılmayacaktır.

Verilerim ne amaçla işlenecek?

Verileriniz, anonim hâle getirildikten sonra araştırma, veri görselleştirme, bilinçlendirme ve istatistik amaçlarıyla işlenecektir.

Bize gönderdiğiniz veriler, veri setlerine dönüştürülecek ve genel olarak üç şekilde kullanılacaktır:

1) Veri Görselleştirme: Siteyi kullanan tüm kullanıcıların verileri bir bütün olarak derlenecek ve Evrim Ağacı internet sitesi üzerinden toplam bilanço/küme bilgisi olarak paylaşılacaktır. Bu sayede herkesin COVID-19 salgınının Türkiye’deki durumunu takip etmesi mümkün olacaktır. Verileriniz bu şekilde paylaşılmadan önce anonimleştirilecek ve kümelenmiş halde sunulacaktır. Bu sayede tekil kişiler ile ilişkilendirilmesi mümkün olmayacaktır. Konum izni vermeniz halinde toplayacağımız cihaz konum bilgilerinizin hassasiyeti, veri görselleştirme sırasında bir çeşit rastgeleleştirme ve gürültü ekleme fonksiyonundan geçirilerek düşürülecektir. Bu sayede veri görselleştirme araçlarını kullanarak spesifik konumunuzun tespit edilmesi mümkün olmayacaktır.

2) Veri İşleme ve Akademik Yayın: Toplanan veriler bir bütün olarak işlendikten sonra, farklı değişkenler arasındaki ilişkiler istatistiksel yöntemler kullanılarak tespit edilmeye çalışılacak, bu sayede hastalığın dinamikleri ve gelişiminin daha iyi anlaşılması sağlanacaktır. İşlenen veriler, hakemli dergilerde akran denetiminden geçirilmiş bir şekilde yayınlanacaktır. Bu dergilerde yayınlanan verilerin size geri takip edilmesi mümkün olmayacaktır.

3) Tıp ve Araştırma Enstitüleriyle Paylaşım: Bizimle paylaştığınız veriler, öncelikli olarak veri analizini yapacak olan St. Andrews Üniversitesi’ndeki uzmanlar ve araştırmacılar ile paylaşılacaktır. COVID-19 salgını ile mücadele edilmesini kolaylaştırmak adına Türkiye Cumhuriyeti sınırları içindeki ve haricindeki diğer tıp ve araştırma enstitüleriyle de paylaşılabilir. Bu veriler, Veri İşleme kısmında anlatıldığı gibi anonimleştirilerek paylaşılacaktır.

Bu tarz araştırmalardan elde edilen verilerin coğrafi konuma bağlı olarak görselleştirilmesine yönelik bir örneği King’s College Üniversitesi’nin yürüttüğü araştırmanın veri görselleştirme sayfasından görebilirsiniz.

Verilerim başkalarına satılacak veya dağıtılacak mı?

Hayır! Paylaştığınız bilgiler, reklam ve benzeri ticari amaçlarla kullanılmayacak, üçüncü parti veya kişilere para karşılığında satılmayacak veya Açık Rıza ve Aydınlatma Metni’nin “Veri İşleme ve Amacı” kısmında tanımlanan kişi ve kurumlar haricinde hiç kimseye ücretsiz olarak dağıtılmayacaktır. Verileriniz paylaşılacağı zaman tamamen anonimleştirilmiş olacaktır ve sizinle ilişkilendirilmesi mümkün olmayacaktır.

Verilerim ve gizliliğim nasıl korunuyor?

Evrim Ağacı ve çalıştığımız üçüncü parti araçların her biri, veri güvenliğinizi sağlamak adına endüstri standartlarını en üst düzeyde takip etmektedir.

Bu sitenin barındığı sunucu ile cihazınız arasındaki veri aktarımı, tasdikli ve şifreli bir iletişimi sağlayan SSL protokolü ile korunmaktadır ve bu nedenle izni olmayan üçüncü partiler tarafından dinlenemez. Şifre gibi hassas verileriniz, Blowfish algoritması gibi çeşitli teknik yöntemler kullanılarak hashlenmekte ve üçüncü partilerin erişemeyeceği bir şekilde depolanmaktadır. Ancak internetin hiçbir zaman %100 güvenli bir yer olamayacağını hatırlatmak isteriz.

Gönderdiğiniz bütün veriler, alanında son derece saygın ve “bulut”-temelli bir altyapıya sahip olan DigitalOcean sunucularında saklanacaktır. Bu sunucular, Avrupa’da bulunmaktadır ve verileriniz, bizim ve sizin izniniz olmadan başka bir sunucuya aktarılamaz. Servis sağlayıcımızın kullanım şartlarını, gizlilik sözleşmesini ve verilerinizi korumak için aldığı önlemlerin tamamını buraya tıklayarak okuyabilirsiniz.

Verilerinizin St. Andrews Üniversitesi’ndeki güvenli sunuculara aktarılması işlemi uçtan uca enkripte edilmiş araçlarla yapılacaktır. Bu noktada verileriniz tamamen anonimleştirildiğinden, sizinle ilişkilendirilemeyecektir.

Kişisel verilerinizin gizliliğine verdiğimiz önemin bir uzantısı olarak, bu konuda yapacağınız şikayetler de bizler için çok önemlidir. Eğer burada verdiğiniz bilgilerin adil olmayan, yanıltıcı veya uygunsuz bir şekilde kullanıldığını düşünüyorsanız, lütfen bizimle [email protected] adresi üzerinden irtibat kurunuz. Ayrıca veri güvenliği ve site ile ilgili tüm önerilerinizi de bize iletebilirsiniz.

Verilerim nasıl anonimleştirilecek?

Veriler, akademik araştırma ve yayın amacıyla işlenme aşamasına geldiğinde, uzun-dönem depolama için tamamen anonimleştirilecek ve dolayısıyla sizinle artık ilişkilendirilemeyecektir. Bu anonimleştirme, KVKK 3. madde 1. fıkra b) bendinde tanımlandığı ve kvkk.gov.tr üzerinden yayınlanan "Kişisel Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi veya Anonim Hale Getirilmesi Rehberi" çerçevesinde izah edilen yöntemlerle yapılacaktır.

Verilerim ne zaman anonimleştirilecek?

Verilerinizin anonimleştirilmesi, araştırma için yeterli sürenin geçtiği ve yeterince verinin toplandığına kanaat getirilip, araştırma aşamasına geçildiğinde yapılacaktır. Bunun kesin zamanını, COVID-19 salgınının belirsizliklerinden ötürü net olarak belirleyemiyor olsak da, en geç Aralık 2020’de yapılmasını bekliyoruz.

Ayrıca, eğer ki verilerinizin daha erken bir tarihte anonimleştirilmesini isterseniz, veri işleme izninizi, dilediğiniz zaman [email protected] adresine e-posta göndererek geri çekebilirsiniz. Bu durumda, verileriniz tamamen anonimize edilecek ve sizinle ilişkilendirilemeyecek bir hale sokulacaktır; ancak amacımız COVID-19 ile mücadele olduğu ve her bir veri noktası önem arz ettiği için bu verileri anonim bir şekilde kullanmayı sürdürmeyi ummaktayız. Ancak verilerinizin tamamen silinmesini talep edecek olursanız, bu talebinizi yerine getireceğimizi beyan ederiz.

Verilerimi yok etmeyi talep edebilir miyim?

Evet, her zaman! Eğer girdiğiniz verilerin silinmesini isterseniz, hanehalkı listenizden, verilerinin silinmesini istediğiniz kişinin yanındaki "Sil" tuşuna basarak verilerinizi silebilirsiniz. Kişiye ait girdiğiniz bütün veriler, tekrar erişilemez biçimde yok edilecektir.

Bu işlem sonucunda geride sadece, araştırmada kullanılmayacak olan e-posta adresiniz ve hashlenmiş bir şekilde saklanan şifre bilgileriniz kalacaktır. Bu veriler zaten araştırma sonunda silinecektir; ancak daha erken sildirmek isterseniz, o e-posta adresiniz üzerinden [email protected] adresimize e-posta göndererek bunu yapabilirsiniz.

Eğer anonim bir kullanıcıysanız ve ilk giriş yaptığınız cihazın çerezlerini silmediyseniz, aynı cihazdan ankete erişerek verilerinizi kendiniz yukarıda anlatıldığı şekilde silebilirsiniz. Eğer o cihaza erişiminiz yoksa veya o cihazdaki çerezlerinizi sildiyseniz, size rastgele olarak atanmış 36 haneli kullanıcı kodunu [email protected] üzerinden bize ulaştırarak verilerinizi sildirebilirsiniz. Eğer 36 haneli bu numaraya erişiminiz yoksa, verileriniz zaten bizim tarafımızdan da ayırt edilemeyecektir.

Araştırmaya katılmaktan vazgeçebilir miyim?

Evet, her zaman! İzninizi, dilediğiniz zaman [email protected] adresine e-posta göndererek geri çekebilirsiniz. Bu durumda, verileriniz tamamen anonimize edilecek ve sizinle ilişkilendirilemeyecek bir hale sokulacaktır; ancak amacımız COVID-19 ile mücadele olduğu ve her bir veri noktası önem arz ettiği için bu verileri anonim bir şekilde kullanmayı sürdürmeyi ummaktayız. Ancak verilerinizin tamamen silinmesini talep edecek olursanız, bu talebinizi yerine getireceğimizi beyan ederiz.

Soruların hepsine cevap vermek zorunda mıyım?

Hayır! Bu araştırmada sorulan soruların hepsi boş bırakılabilir şekilde hazırlanmıştır. Cevap vermek istemediğiniz hiçbir soruya cevap vermek zorunda değilsiniz; “Devam Et” tuşuna basarak herhangi bir soruyu geçebilirsiniz.

Bu araştırma için izin alındı mı veya etik kurul onayından geçti mi?

Bu çalışma MD14870 numaralı etik onay ile sürdürülmektedir. Etik ile ilgili sorularınız için St. Andrews Üniversitesi Tıp Fakültesi Etik Komitesi yöneticisi Dr. Morven Shearer’a ulaşabilirsiniz.